एक डोह अनोळखी…

एक डोह अनोळखी…

मंगेश कुळकर्णी ने लिहिलेली 2 – 2 ओळींची ‘सूर’ ह्या शब्दाभवती गुंफलेली कडवी…
आणि गायलेली देवकीने…
सुरावट बांधलीय शांक नील ह्यांनी…

मंगेश माझा आवडता कवी..
हरहुन्नरी मित्र…
तिरसट वाटेल कुणाला इतका मुंहफट…
पण तो म्हणतो त्यात तथ्य असतं…
त्याला सांगितलं दर दोन सीन च्या मध्ये असं कडवं हवं जे मागच्या सीन ची सांगता करेल आणि पुढच्याची सुरुवात…

तर म्हणाला जे हवंय त्याचा निबंध लिहून पाठव…
मग सविस्तर पान भरून लिहून पाठवलं…

‘सूर’ हा नंदिनी चा आत्मा आहे ..
संगीत तिच्या नसानसात आहे…
वरकरणी बेछूट बेभान वाटणारी ती जीवनाचा प्रत्येक कंगोरा असोशीने अनुभवते आहे…
त्यामुळे प्रत्येक 2 ओळी सुरांशी संदर्भीत असाव्या… ‘

एव्हाना त्यानं नाटक वाचलं होतं …
आणि एक दीड दिवसात त्यानं अखंड लिहून पाठवलं ….
‘मला हे आणि असं सुचतंय’ असं म्हणाला…
मी वाचल्यावर अर्थानुरूप त्या त्या सीन मध्ये ते पेरलं…
आणि काकडे काकांना म्हटलं कधी रेकॉर्डिंग करू या???
कोण संगीत करेल???
‘शांक नील’ . ‘
कोण गाणार???’ काकांनी विचारलं.
म्हटलं ‘देवकी गाईल’.
‘बोललीस तिच्याशी???’
म्हटलं ‘नाही अजून, पण बोलते… ‘
देवकीचा आवाज भेदत आणि चिरत जायचा…
आणि दमसास खूप deep होता…
mature होता…
नंदिनीच्या भावनांना वाट करून देण्यासाठी अत्यंत योग्य वाटला…
शांक नील ना सांगितलं तेव्हा त्यांनाही योग्य वाटलं…
तिला फोन केला ….
नाटकाची कथा… ती कडवी कुठं येतात आणि त्याचे लागेबांधे कुठून कसे जातात…
तिची उत्सुकता …
माझं भरभरून सांगणं…
म्हटलं तर थोड्या फार फरकाने समवयीन होतो…
कधी करायचं आणि कुठे… ????
शशांक वालचंद च्या स्टुडिओ त…
रात्री 7 च्या शिफ्ट मध्ये….
दिवसा ग्रँड आणि technical रिहअर्सल्स चालू आहेत आणि शांक नील आणि शशांक चा स्टुडिओ दोन्हीही मोकळे नाहीत…
आविष्कार चं production , त्यामुळे उत्तमोत्तम लोकं विनामूल्य काम करायची….
शशांक लालचंद हा त्यातलाच एक…
एरव्ही त्याच्या स्टुडिओत फक्त लताबाईंचं रेकॉर्डिंग व्हायचं….
पण आविष्कार साठी सगळं विनामूल्य आणि स्वतः शशांक जातीनं रेकॉर्डिस्ट म्हणून उभा रहायचा….
अग नानी, कधी आणतेयस music रेकॉर्ड करून… त्यावर rehearsal कधी करणार आम्ही…
अग, दोन सीन च्या मध्ये आहे ते… त्यामुळे तुमचे queue त्याच्यावर नाहीयेत… तुमचे कपडे बदलणे आणि सेटवरचे फेरफार तेव्हढ्या वेळात होतील … इतकं sufficient ठेवलंय…
आणि माझं गाणं… ?
ते तुझ्या ट्रान्स मध्ये आहे… फक्त सुरुवातीचं sync पकडायचं…
हम्मम….
ह्या हम्मम चा ध्वनी खूप विचारांती घुमणारा…

सुलभा एक सिनियर आर्टिस्ट नक्कीच होती नाट्यसृष्टीतली…
प्रत्येक गोष्ट नेमकी आणि जिथल्या तिथे … technically करेक्ट…
मग नाटक commercial नसलं तरी professionally चालणारं होतं…

मीही नाटकं आणि त्यांचे प्रयोग नेमकेच केले असले तरी संस्कार तेच होते… त्यात कुठलीही हयगय मलाही चालणारी नव्हती…
बॅकग्राऊंड music वर मुख्यत्वेकरून lighting आणि सेटिंग चे queues असतात… प्रकाश येणं जाणं तीव्र किंवा मध्यम होणं…
प्रत्येक faculty चे आपले असे खूप बारकावे असतात… आणि दिग्दर्शकाला काय अपेक्षित आहे हे पावलोपावली प्रत्येकजण विचारून समजवून घेत असतो …
जिथं clash होतंय तिथं नीट बसून मार्ग काढला जातो…
आणि जो अपेक्षित परिणाम आहे तो साधला जातोय का … हे बघितलं जातं…
कुठलीच गोष्ट ‘ठीक आहे बघू नंतर ‘ ह्या सदरात मोडत नाही…
प्रयोगाला 6 दिवस उरले होते, जेव्हा आम्ही रेकॉर्डिंग साठी स्टुडिओत घुसलो…
शांक नील मधल्या शांक ने विचारलं ‘किती दिवसात करतोय हे आपण… ?’
‘आज रात्री मध्ये …. ‘
‘काय…’
‘हो … उद्याच्या rehearsal मध्ये वाजवायचं आहे… ‘
त्याने अप्पा वढावकर ला पेटी घेऊन बोलावलं…
देवकी, तो, अप्पा आणि मी…
बाकी साजिंदे आपापली वाद्य जुळवत होते…
मी प्रत्येक कडव्याचा अलीकडचा भाव आणि नंतर सुरू होणाऱ्या सीनचा टेम्पो सांगत होते,
त्याबरहुकूम music चं prelude ठरत होतं आणि तो चाल गुणगुणत होता…
देवकीला त्यांच्या भाषेतल्या टिप्स देत होता …
ती त्याबरहुकूम गाऊन दाखवत होती…
अप्पा मधेच एखादी अशी जागा घ्यायचा की तिघेही पुन्हा नव्याने त्या हरकतीसकट ते कडवं घ्यायचे…
तासाभरात नील सांगत आला…
आम्ही तयार आहोत…

‘आम्हीही… ‘ म्हणत आम्ही चौघे हसत उठलो …

Neelkanti Patekar®©

P. S. ‘एक डोह अनोळखी’ ह्या नाटकाचं नभोवाणी रूपांतर सुलभा देशपांडे आणि विनायक पै ह्यांच्या आवाजात ह्या लिंक वर ऐकता येईल.

आणि माझं मनोगत ह्या लिंकवर

एक अनोखा अनुभव…

सगळंच बदललं… अंतर्बाह्य…

अनवधानाने झेललेला एक मातीचा गोळा … सगळंच की हो बदललं त्या स्पर्शाने… प्रतिक्षिप्तच झालं…

शाळेत प्रतिक्षिप्त क्रिया शिकले होते… मेंदूने आज्ञा देण्याअगोदर घडते ती… as a reflex to some unwarranted action…

आयुष्यातलं एक वेगळंच भुयार दिसायला लागलं समोर… कधीही ही वाट चोखंदळेन असं कुणी सांगीतलं असतं… तर हसून दिलं असतं तोंडावर…

कुंभाराच्या चाकावर बसण्याचा प्रयत्न केला … अजिबात सोप्पं नव्हतं दिसतं तसं… त्यातून मला असलेला पाठीचा त्रास… पाय बधिर व्हायला लागले…

मी म्हटलं … जेनो काम तेनो ठाय.. दुजा करी तो गोता खाय… तरीही एक छोटासा चंबू बनवला… म्हटलं झालं तेव्हढं खूप झालं…

पण पाय वळायला लागले रोज धारावीकडे…
मातीची ओढ… कविकल्पना नव्हती ती आता… खरंच चैन पडेना झालं माती हातात घेतल्याविना…

चाक फिरवीशी गरा गरा… मी कोण…?

Physics, Chemistry & Algebra, Geometry सगळे नियम एकात एक गुंतून अनुभवायला लागले… पण मडकं काही कुंभारासारखं बनेना…

आणि पाठ बोलायला लागली ना… अद्वातद्वा भांडायला लागली… 20 वर्षात तिने ब्र काढला नव्हता… पण आता ऐकेच ना!!! आणि लागलेला नाद सुटेना… !!!

माती लाटून पोळीसारखी बनव ना!!

अरे व्वा!!!

ते तंत्र मस्त जमलं आणि भराभर काय काय बनायला लागलं… 2-2 फुटाच्या स्लॅब सहजी बनवायला लागले… म्हणता म्हणता कच्च्या वस्तू शेल्फ वर जमायला लागल्या…

आणि एक दिवस घरी जाताना रस्ता क्रॉस करायला divider वर उभी होते , आणि अचानक तिथंच बसून घेतलं … उभंच रहाता येईना… टॅक्सी पर्यंत पोचणं अवघड झालं…

Ligament tear.. डाव्या पायाच्या घोट्याजवळ… !

अचानक????
अचानक नाही… तुला कळलं नाही ते होतंय ते.
मग आता???
ऑपरेशन.
आणि मग…?
4-6 महिने लागतील पुन्हा नॉर्मल व्हायला…
कितीही कपाळ बडवलं तरी करणं तर होतंच…
आलिया भोगासी..


मातीमाय मातीमय झाली… पार विस्मरणात गेली…

क्रमशः …

Neelkanti Patekar™&©

1 नोव्हेंबर 2020, 16.30 hrs.

गुरफटलेलं बालपण…

शुभ निद्रा … थंडीत गोधडी घेऊन झोपायची मजा काही औरच…. आमचे आजोबा आम्ही लहान असताना दुलई घेऊन झोपायचे.. ती दुलई डोक्यावरून घेतली की आत चांदण्याच चांदण्या दिसायच्या … आणि आम्ही चिल्ले पिल्ले ती डोक्यावरून ओढून त्या मोजायचो.. ज्याला जितके आकडे यायचे तिथपर्यंत त्याची मजल… काही वर्षांनी कळलं.. त्या चांदण्या नव्हत्या, जिथे त्या दुलईचे टाके होते, त्या छिद्रातून बाहेरचा प्रकाश आत यायचा … आणि आम्हाला त्या चांदण्या वाटायच्या… लहानपणीचं ते make believe जग.. त्याची सर कळत्या वयाच्या आयुष्याला कधीच आली नाही कधी…

आज लिहितानाही त्या चांदण्या मस्त चमकत होत्या डोळ्यासमोर…

आणि ही दुलई होती खूप special.. अशी रुईच्या कापसाची शिवून मस्त आतून बाहेरून फुलांचं सॉफ्ट कापड लावलेली …

आम्हाला झोप आमच्याच पांघरुणात यायची पण सगळ्यांना घुसायचं असायचं आजोबांच्या दुलईत….

त्या वयाला गादीच अंगावर घेतल्यासारखं वाटायचं…

हो.. आणि हे आमचे आजोबा म्हणजे आईचे बाबा.. आमचं आजोळ ते… लेकीची लेकरं म्हणजे दुधावरच्या साईसारखी… आजोबा म्हणायचे … (खरं तर म्हण अशी होती , जावयाचं पोर हरामखोर… 💁‍♀️💁‍♀️🤦‍♀️🤦‍♀️🙆‍♀️🙆‍♀️😂😂)

आपलं पांघरूण हे आपल्याला जोजवत असतं… वर्षानुवर्षे… आणि त्याला वयाचं बंधन नसतं… अगदी मनातल्या मनातलं हं हे…

Neelkanti Patekar ™ & ©

31st October 2020. 23.32 hrs.

चिमटीत पकडलेला क्षण…

चिमटीत पकडलेला क्षण…..
चमत्कारच घडला म्हणायचा माझ्या आयुष्यात …. डिसेंबर 2012… ध्यानी मनी स्वप्नीही येणं केवळ अशक्यच होतं…


माझी एक जिव्हाळ्याची मैत्रीण pottery करायची. आता ती जे काय करायची ते करायची…आणि वर तूही कर .. तूही कर… असा भुंगाच लावायची माझ्यामागे…
मीही वस्ताद… जाम नाहीच म्हटलं तिला…

म्हटलं… अग, एकच कला भिनलीय माझ्यात… नौटंकी करणे अर्थात नम्र विनम्र अभिनय …

रक्तातच आहे ग बाई माझ्या ते… DNA मधेच म्हण ना!!!…अगदी सहज येतं माझ्यातून ते…’
अग पण…
पण वगैरे काही नाही… दुसरी कुठलीही कला म्हणजे मोठ्ठा ‘पण’ आहे माझ्यासाठी…
नाही म्हणजे नाही… A big NO


माझं गणित पहिल्यापासून पक्कं, त्यामुळे करकटकाने भूमितीतली नक्षी काढून कशीबशी पास व्हायची मी चित्रकलेत.

पतंग उडवणारा मुलगा वगैरे आयुष्यात काढता आला नाही मला… अ.. श…क्य होतं तेव्हाही आणि आत्ताही…


माझ्याकडे एक व्हिडिओ कॅमेरा आहे आणि तो आणला तेव्हा एक मराठी चित्रपट मी त्या कॅमेऱ्यावर केला होता शूट…. तेव्हा तिच्याच घरात शूटिंग केलं होतं मी…


मग तुझा कॅमेरा घेऊन ये आणि आम्ही pottery करताना शूट कर…
का नाही… करेन की अगदी आनंदाने करेन……
आणि पोहोचले ना मी धारावीच्या कुंभारवाड्यात… तिथंच त्यांचा क्लास चालायचा…

तिथं मला एक मस्त व्यक्ती भेटली…

म्हणजे ते होते ह्यांच्या शिक्षकांचे वडील… 60च्या दशकात जे एक सो एक अप्रतिम हिंदी चित्रपट झाले, त्यात मोठमोठे मातीचे pots त्यांनी बनवून दिले होते… त्यावेळच्या बहुतेक सगळ्या मोठया डायरेक्टर्स बरोबर त्यांनी काम केलं होतं…

इथे तर सगळे मोठ्ठे छोटे होऊन असं चिखलात खेळत होते… आणि मी जाम टेर खेचत होते त्यांची.
कॅमेरा हातात घेऊन मी त्यांच्यातून अशी फिरत होते .. अगदी ‘touch me not… please’ चेहेऱ्यानं… त्या चिखलातून अलगद वाट काढत… पण माझी वाट न लागू देता…


शूटिंग तर 10 मिनिटातच संपलं … मी उगीचच टवाळक्या करत होते…त्यांच्या चिखलात माखलेल्या रूपड्यावरून…

आणि अचानक चिखलाचा एक गोळा त्यातल्याच एकीने फेकला माझ्या दिशेनी ७-८ फुटांवरून…

आणि ओरडली ‘झेल तो निलू…’


काही कळायच्या आत मी reflexively तो झेलला…माझे कपडे खराब व्हायला नको… म्हणून असेल…


That’s that…

तो स्पर्श … ओल्या मातीचा….
त्यानंतर आजतागायत त्यात पूर्ण गाडून घेतलंय मी स्वतःला…

आहे फक्त जाणीव…

एक अननुभूत जाणीव…

Once you touch clay… it touches you deep within…
It’s very ‘touching’ … the clay….

क्रमशः …

Neelkanti Patekar™ &©

28th Oct 2020. 20.45 hrs.

Coming alive…..

A MOMENT CAUGHT…..
A miracle happened in my life …. Dec 2012…
My friend was doing pottery since a few months… & was after me for joining her…

I was in complete denial… with a stance ‘I am very bad at any other art except my humble acting skills… which is in my DNA… comes easy to me…’
But…

A BIG BUT for any other art form…

A strong NO…

Since I am good at Math, I would get through my drawing exam in school with passing colors with the help of Geometrical designs.

I have a video camera & I had shot a Marathi feature film using her house as a location with that camera…. so she suggested, I come with my camera & shoot while she was doing pottery… I willingly accepted… & landed in Dharavi kumbharwada & met a potter who had worked with the great art directors of the Golden Era of Indian Cinema in 60 s throwing huge pots … his family… it was fun shooting the grownups playing with mud…

I was moving around in a ‘touch me not… please…’ expression making ‘a way’ & keeping ‘away’ through mud…
Shooting was done within 10 minutes… & I was just fooling around passing comments on their muddy selves… when another Potter suddenly threw a ball of clay from say 7-8 feet calling out ‘catch it Neelu…’ & I caught it reflexively not to spoil my clothes…

That’s that… it was the very first contact with clay… & thereafter a continuous association …

Once you touch clay… it touches you deep within…
It’s very ‘touching’ … the clay….

To be Continued….

Neelkanti Patekar ™ &©

28th Oct. 20.22 hrs.

देवाचं गणित…


तू काहीही म्हण रे बाप्पा, पण माझे सगळे हिशेब इथेच मिटवून टाक… नंतर काही शेपटं नको ठेवूस पुढच्या जन्मात परतफेडीसाठी.. मला मस्त मोकळं ढाकळं जगू दे… विनापाश with मागचा जन्म…

माझा आणि देवाचा हा असा अधूनमधून डायलॉग होत असतो…

आणि हो … जे अकाउंट्स ताळेबंद करतोयस ते मला कळू दे काय ते…

हा वरून मी केलेला उत्साही शहाणपणा.

देवही काय कमी नाही .. आकाशातला बापच तो … म्हंटलाच लगेच… करूनच टाकतो हिशोब.. प्रत्येकाची खतावणी ओपन.. जाम त्रांगडं होतंय… अगोदरच्या युगात एव्हढी कॉम्प्लिकेशन्स नव्हती… पण ह्या कलियुगात कुठली पट्टी कुठं पढवतात आणि कुठला हिशोब कुठं चुकता करतात .. ट्रॅक ठेवणं अशक्य… पण तरीही… मी तुझा हिशोब tally मध्ये टाकतोच..

मीही म्हटलं हुश्श! कर नाही त्याला डर कशाला??? विचार मनात उमटून मिटायच्या आत नोटिफिकेशन्स चा रिंगटोन अव्याहत सुरू झाला.. आणि एक एक file येऊन पडायला लागली ना पुढ्यात…
दिवस 1 ला ते 65 x 365 + आजपर्यंतचे दिवस … बोबोबोबोबोबो
मेरा दिल गरररररकन चक्कर खा गया… अगदी 100री पार करून जगणार म्हटलं तरी उरली किती वर्षं.. 34 पूर्ण आणि काही दिवस… आणि ह्या उर्वरित काळात 65 वर्षांची tally करायची…
चक्रवाढव्याजासकट ..
कोण बोललं..?
अरे, मी बोलतोय, हिशोब मांडू ना!
माझा दम घुसमटला…
नारायणा.. देवा परमेश्वरा.. म्या पामराने जे काय केलंय day 1 पासून… आणि त्याचा लेखा जोखा आहे तुझ्याकडे…आणि वर त्यावर तू चक्रवाढव्याज …
लावणार म्हणजे काय… ते मीटर चालूच असतं बाजूला…
आईशप्पथ … रे तुज्या …

मनातल्या मनात मन स्वतःवरूनच सणसणीत मोकळं केलं एका दमात…
Counting चालूच आहे…नाही … लक्षात असू दे म्हटलं …

भोग आपल्या कर्मांची फळं…असं म्हणतात … का???
हम्मम्म्म…

माझा हुंकार जगाच्या अंतापर्यंत लांब असू शकत होता…
देवाचं गणित पक्कं च आहे.. होतं.. आणि असणारही आहे..
प्रत्येक एन्ट्रीच डबल एन्ट्री बुक किपिंग मधली, एकाचं डेबिट होताना दुसऱ्याचं क्रेडिट मध्ये जातं…
आणि हे असं अव्याहत चालूच असतं ना… अsssव्याsssहsssत… थांबतsssच नाही…
म्हणजे तुम्ही योग्यच वागणं आलं.. पण तुमच्या काटेकोर … अssगssदी बरोबर वागण्याने कुणाचा तरी तोटा होणारच… म्हणजे परत डेबिट आलंच… अsssशsssक्य आहे…

आणि तो खतावण्या लिहिणारा चित्रगुप्त..

‘चित्र’ म्हणजे त्याची फोटो मेमरी असणारच. आणि ‘गुप्त’ म्हणजे बेणं लैच बाराचं असनार…
कळणारच नाही कुठली एन्ट्री कुठं फिरतेय…
म्हणून 84 लक्ष योनीतून फिरायला लागतं…
मग जगभरच्या लै म्हनजे लैच थोरामोठ्यांचे इचार आले ना राव…. ह्येनचं काsssय ! आत्ता बोलाsssच!
देवाकडं उत्तर तयारच!


तुझी सद्सद्विवेक बुद्धी जागरूक झाली ल्येका… त्यांची अजून …
येव्हढी शिकली सवरलेली माणसं म्हणायची आणि ….

त्याचा काय संबंध … ???!!!
सद्सद्विवेकबुद्धी हे आपलं अंतर्मनातलंही अंतर्मन… ते जागृत कुणाचं आणि कधीही होतंय .. होऊ शकतंय…
देव म्हणजे काय रे? दगडाची मूर्ती ??? की मांत्रिकानं लावलेला कौल??? असं का sss ही नाही रे माझ्या लेकरा! देव म्हणजे आपल्यातलं भलं माणूस …

एकदा का तू आत वळलास .. आणि डोकावलंस स्वतःच्या आsssत आsssत… की प्रवास सुरु झालाच म्हणायचं… परतीचा… आपल्याकडून आपल्याकडं…
स्वतःशीच कोण काय खोटेपणा करणार का लांडीलबाडी करणार की दुश्मनी करणार की फसवणार… का मारामारी करणार की जीव घेणार स्वतःचाच.. का बळजोरी करणार स्वतःवर… ज्येवढं म्हणून वाईट आहे ते करणार कsssसं???
मग सगळ्या एन्टऱ्या पलटणार…

अरे मी म्हणजे तरी कोण रे??? स्वतःकडे वळलेला तूच तर आहे मी… !!!
म्हणजे हेsss अहं ब्रह्मास्मि…!!! आपणच आपल्या आत डोकावलं की दिसतं ते ब्रह्म!!!
दिसलं ते ब्रह्म …
आणि केला?? की झाला?? तो ब्रह्मघोटाळा…

उपरती एका क्षणात येते बघ! आणि ती आली की tally पण लगोलग होतेय…
देव नाही देव्हाऱ्यात… हेच खरंय ल्येका…. देव माझा माझ्यात….


Neelkanti Patekar™&©
26th Oct. 2020
16.30 hrs.

Continue reading “देवाचं गणित…”

कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…

गोष्ट कधीची ते कुणी कधी नव्हतं सांगितलं … पण लहानपणच्या आजीच्या गोष्टीतली ही खूप आवडती गोष्ट… सांगायला आजीला आवडायची आणि ऐकायला आम्हाला… आजी कुठलीही असो… पण ही संवय असायचीच.. काहीही आपलं कृष्णार्पण म्हणायचं.. जेवण झालं की.. एखादं काम यशस्वी झालं की… अगदी दारावर कुणी आलं आणि भिक्षा… माधुकरी… दिली तरीही कृष्णार्पण.. असं का?? म्हटलं तर फक्त हसून द्यायचं..
आणि गोष्ट तशी साधीच होती…
एक कीर्तनकार देवळात कीर्तन करायचा तेव्हा देवळातल्या गर्दीत एक म्हातारी एका कोपऱ्यात वाती वळत कीर्तन ऐकायची.. एक वात करून बाजूला ठेवली की पुटपुटायची ओठातल्या ओठात… कृष्णार्पण… कुणाच्या काय.. तिच्याही नकळत घडायचं हे… कीर्तन संपलं की देवाला नमस्कार करायचा, बुवांच्या पाया पडायचं आणि आपलं सामान गुंडाळून घरी परतायचं.
दिवसामागून दिवस जात होते, आणि एक दिवस बुवांचं कीर्तन असं काही रंगलं… आजी ऐकता ऐकता मान डोलवत वाती वळत होती… कृष्णार्पण म्हणत होती…
आणि अचानक पुष्पक विमान की हो उतरलं देवळाच्या परिसरात. सगळे अवाक्… कुणासाठी आलं.. बुवांसाठीच असणार.. बुवांनी गाभाऱ्या कडे वळून दंडवत घातलं आणि सगळ्यांचा निरोप घेतल्यासारखं करत पुष्पक विमानाकडे प्रस्थान ठेवलं…
विमानातून उतरलेले दूत शोधत होते कुणाला… बुवांना कळलं .. सगळ्यांना कळलं.. पुष्पक बुवांसाठी नव्हतं आलं…
दूत बसलेल्या म्हाताऱ्याकोताऱ्यांमधून वाट काढत पुढे जात होते.. प्रत्येकाच्या मनात उमललेली , ‘माझ्यासाठी …?’ ही आशा क्षणात मालवत होती… आपण नाही तर कोण??? उत्सुकतेने नजर दूतांचा मागोवा घेत होती…
कोण… ?
‘आज्जी… आजी…’
‘काय रे..? कृष्णार्पण..’ वात जुडीत ठेवत आजी विचारत्या झाल्या..
‘तुम्हाला न्यायला आलोय…’
‘थांब रे बाबा.. ह्या दोन वाती झाल्या की झालंच… बुवांचं कीर्तन का थांबलंय…?’
‘देवांनी बोलावणं धाडलंय… ‘
‘बुवाsss’ आजींनी वर बघितलं तर बुवा हातात हार आणि कपाळावर नाम काढायची तार घेऊन नतमस्तक उभे होते…
‘आजी, चला…’
एव्हाना वातींची जुडी झाली होती.. कृष्णार्पण .. म्हणत आजींनी ती कनवटीला लावली… चष्म्याच्या भिंगातून बारीक डोळ्याने सगळं न्याहाळत बोलल्या, ‘देवाचं बोलावणं … निघते आता…’ का .. कशाला .. कुठे.. कसलाच प्रश्न ना मनात आला आजींच्या ना चेहेऱ्यावर .. ना ओठांवर…
तुकारामांना आलं होतं विमान … तसंच आजींना ही … नशीबवान गो बाय…कृष्णार्पण…’ माझी आजी सुस्कारायची..
खूप मोठी होईपर्यंत कधी कळलंच नाही… नक्की गोष्टीत काय घडलं आणि का घडलं…?
दरम्यान आजीही देवाघरी गेली…
एकदा अशीच गावी गेले होते… गावचं देऊळ आमच्या वाड्याच्या चौकात … देवळात बुवा आजीचीच गोष्ट सांगत होते..
कृष्णार्पण… कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…
मी क्षणात जीवाचा कान करून खांबाला टेकले… एव्हढ्या सगळ्यांमध्ये देवांनी पुष्पक आजींसाठीच धाडलं… बुवा बोलत होते… आयुष्याचा प्रत्येक क्षण निरिच्छ पणे जगत आजी कृष्णाला अर्पण करत होत्या… आयुष्य जसं येत होतं तशा सामोऱ्या जात होत्या.. का रे बाबा मीच.. म्हणून विचारत नव्हत्या… मिळाल्याची ना असोशी होती .. ना न मिळाल्याची खंत… इतकं की देवाचं बोलावणंही कुठल्याही प्रश्नाशिवाय मान्य झालं…
कृष्णार्पण… श्वासातला श्वास तीच नेणिव… जाणिवेच्याही पलीकडची… कालानुगतिक… अव्याहत… मी … माझं.. मला… कुठं मागं सुटलं आणि कधी .. तेही ना ठावे…
तो नेमून देत होता ते करणं … आणि केल्यावर त्यालाच अर्पण करणं… सहजी… देवाला पोचतं ते हे … असून नसणं… तू देतोयस ते मान्य .. आणि तुझ्यातच विलीन करायचं तेही मान्य …
बुवा बोलत होते…

कित्येक वर्षांनी हे उत्तर मिळणार होतं … सहजी…
अट्टाहासाने शोध न घेताही आत आत झिरपत होतं…
गोष्ट ना आजीची राहिली .. ना तिच्यासाठी आलेल्या पुष्पक विमानाची…
झिरपत गेलं … अणुरेणूत …कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…
जे करतो त्याचं श्रेय मला हवं… मला हवं…
कशाला ग बाई..
म्हण कृष्णार्पण आणि हो मोकळी…
अंतर्बाह्य रिकामी…
श्रेय साचेल तीळातीळाननं… अहंभाव वाढेल मणामणानं…
देव आहे की नाही … हा भाग सोड.. तू तर आहेस ना…
मग करत रहा… आणि अवकाशात रिती होत रहा… रिती होत रहा … रिती होत रहा…
कृष्णार्पण … कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…

Neelkanti Patekar™ &©
Oct 25th 2020.
16.34 pm

कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…

गोष्ट कधीची ते कुणी कधी नव्हतं सांगितलं … पण लहानपणच्या आजीच्या गोष्टीतली ही खूप आवडती गोष्ट… सांगायला आजीला आवडायची आणि ऐकायला आम्हाला… आजी कुठलीही असो… पण ही संवय असायचीच.. काहीही आपलं कृष्णार्पण म्हणायचं.. जेवण झालं की.. एखादं काम यशस्वी झालं की… अगदी दारावर कुणी आलं आणि भिक्षा… माधुकरी… दिली तरीही कृष्णार्पण.. असं का?? म्हटलं तर फक्त हसून द्यायचं..
आणि गोष्ट तशी साधीच होती…
एक कीर्तनकार देवळात कीर्तन करायचा तेव्हा देवळातल्या गर्दीत एक म्हातारी एका कोपऱ्यात वाती वळत कीर्तन ऐकायची.. एक वात करून बाजूला ठेवली की पुटपुटायची ओठातल्या ओठात… कृष्णार्पण… कुणाच्या काय.. तिच्याही नकळत घडायचं हे… कीर्तन संपलं की देवाला नमस्कार करायचा, बुवांच्या पाया पडायचं आणि आपलं सामान गुंडाळून घरी परतायचं.
दिवसामागून दिवस जात होते, आणि एक दिवस बुवांचं कीर्तन असं काही रंगलं… आजी ऐकता ऐकता मान डोलवत वाती वळत होती… कृष्णार्पण म्हणत होती…
आणि अचानक पुष्पक विमान की हो उतरलं देवळाच्या परिसरात. सगळे अवाक्… कुणासाठी आलं.. बुवांसाठीच असणार.. बुवांनी गाभाऱ्या कडे वळून दंडवत घातलं आणि सगळ्यांचा निरोप घेतल्यासारखं करत पुष्पक विमानाकडे प्रस्थान ठेवलं…
विमानातून उतरलेले दूत शोधत होते कुणाला… बुवांना कळलं .. सगळ्यांना कळलं.. पुष्पक बुवांसाठी नव्हतं आलं…
दूत बसलेल्या म्हाताऱ्याकोताऱ्यांमधून वाट काढत पुढे जात होते.. प्रत्येकाच्या मनात उमललेली , ‘माझ्यासाठी …?’ ही आशा क्षणात मालवत होती… आपण नाही तर कोण??? उत्सुकतेने नजर दूतांचा मागोवा घेत होती…
कोण… ?
‘आज्जी… आजी…’
‘काय रे..? कृष्णार्पण..’ वात जुडीत ठेवत आजी विचारत्या झाल्या..
‘तुम्हाला न्यायला आलोय…’
‘थांब रे बाबा.. ह्या दोन वाती झाल्या की झालंच… बुवांचं कीर्तन का थांबलंय…?’
‘देवांनी बोलावणं धाडलंय… ‘
‘बुवाsss’ आजींनी वर बघितलं तर बुवा हातात हार आणि कपाळावर नाम काढायची तार घेऊन नतमस्तक उभे होते…
‘आजी, चला…’
एव्हाना वातींची जुडी झाली होती.. कृष्णार्पण .. म्हणत आजींनी ती कनवटीला लावली… चष्म्याच्या भिंगातून बारीक डोळ्याने सगळं न्याहाळत बोलल्या, ‘देवाचं बोलावणं … निघते आता…’ का .. कशाला .. कुठे.. कसलाच प्रश्न ना मनात आला आजींच्या ना चेहेऱ्यावर .. ना ओठांवर…
तुकारामांना आलं होतं विमान … तसंच आजींना ही … नशीबवान गो बाय…कृष्णार्पण…’ माझी आजी सुस्कारायची..
खूप मोठी होईपर्यंत कधी कळलंच नाही… नक्की गोष्टीत काय घडलं आणि का घडलं…?
दरम्यान आजीही देवाघरी गेली…
एकदा अशीच गावी गेले होते… गावचं देऊळ आमच्या वाड्याच्या चौकात … देवळात बुवा आजीचीच गोष्ट सांगत होते..
कृष्णार्पण… कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…
मी क्षणात जीवाचा कान करून खांबाला टेकले… एव्हढ्या सगळ्यांमध्ये देवांनी पुष्पक आजींसाठीच धाडलं… बुवा बोलत होते… आयुष्याचा प्रत्येक क्षण निरिच्छ पणे जगत आजी कृष्णाला अर्पण करत होत्या… आयुष्य जसं येत होतं तशा सामोऱ्या जात होत्या.. का रे बाबा मीच.. म्हणून विचारत नव्हत्या… मिळाल्याची ना असोशी होती .. ना न मिळाल्याची खंत… इतकं की देवाचं बोलावणंही कुठल्याही प्रश्नाशिवाय मान्य झालं…
कृष्णार्पण… श्वासातला श्वास तीच नेणिव… जाणिवेच्याही पलीकडची… कालानुगतिक… अव्याहत… मी … माझं.. मला… कुठं मागं सुटलं आणि कधी .. तेही ना ठावे…
तो नेमून देत होता ते करणं … आणि केल्यावर त्यालाच अर्पण करणं… सहजी… देवाला पोचतं ते हे … असून नसणं… तू देतोयस ते मान्य .. आणि तुझ्यातच विलीन करायचं तेही मान्य …
बुवा बोलत होते…

कित्येक वर्षांनी हे उत्तर मिळणार होतं … सहजी…
अट्टाहासाने शोध न घेताही आत आत झिरपत होतं…
गोष्ट ना आजीची राहिली .. ना तिच्यासाठी आलेल्या पुष्पक विमानाची…
झिरपत गेलं … अणुरेणूत …कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…
जे करतो त्याचं श्रेय मला हवं… मला हवं…
कशाला ग बाई..
म्हण कृष्णार्पण आणि हो मोकळी…
अंतर्बाह्य रिकामी…
श्रेय साचेल तीळातीळाननं… अहंभाव वाढेल मणामणानं…
देव आहे की नाही … हा भाग सोड.. तू तर आहेस ना…
मग करत रहा… आणि अवकाशात रिती होत रहा… रिती होत रहा … रिती होत रहा…
कृष्णार्पण … कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…

Neelkanti Patekar™ &©
Oct 25th 2020.
16.34 pm

कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…

गोष्ट कधीची ते कुणी कधी नव्हतं सांगितलं … पण लहानपणच्या आजीच्या गोष्टीतली ही खूप आवडती गोष्ट… सांगायला आजीला आवडायची आणि ऐकायला आम्हाला… आजी कुठलीही असो… पण ही संवय असायचीच.. काहीही आपलं कृष्णार्पण म्हणायचं.. जेवण झालं की.. एखादं काम यशस्वी झालं की… अगदी दारावर कुणी आलं आणि भिक्षा… माधुकरी… दिली तरीही कृष्णार्पण.. असं का?? म्हटलं तर फक्त हसून द्यायचं..
आणि गोष्ट तशी साधीच होती…
एक कीर्तनकार देवळात कीर्तन करायचा तेव्हा देवळातल्या गर्दीत एक म्हातारी एका कोपऱ्यात वाती वळत कीर्तन ऐकायची.. एक वात करून बाजूला ठेवली की पुटपुटायची ओठातल्या ओठात… कृष्णार्पण… कुणाच्या काय.. तिच्याही नकळत घडायचं हे… कीर्तन संपलं की देवाला नमस्कार करायचा, बुवांच्या पाया पडायचं आणि आपलं सामान गुंडाळून घरी परतायचं.
दिवसामागून दिवस जात होते, आणि एक दिवस बुवांचं कीर्तन असं काही रंगलं… आजी ऐकता ऐकता मान डोलवत वाती वळत होती… कृष्णार्पण म्हणत होती…
आणि अचानक पुष्पक विमान की हो उतरलं देवळाच्या परिसरात. सगळे अवाक्… कुणासाठी आलं.. बुवांसाठीच असणार.. बुवांनी गाभाऱ्या कडे वळून दंडवत घातलं आणि सगळ्यांचा निरोप घेतल्यासारखं करत पुष्पक विमानाकडे प्रस्थान ठेवलं…
विमानातून उतरलेले दूत शोधत होते कुणाला… बुवांना कळलं .. सगळ्यांना कळलं.. पुष्पक बुवांसाठी नव्हतं आलं…
दूत बसलेल्या म्हाताऱ्याकोताऱ्यांमधून वाट काढत पुढे जात होते.. प्रत्येकाच्या मनात उमललेली , ‘माझ्यासाठी …?’ ही आशा क्षणात मालवत होती… आपण नाही तर कोण??? उत्सुकतेने नजर दूतांचा मागोवा घेत होती…
कोण… ?
‘आज्जी… आजी…’
‘काय रे..? कृष्णार्पण..’ वात जुडीत ठेवत आजी विचारत्या झाल्या..
‘तुम्हाला न्यायला आलोय…’
‘थांब रे बाबा.. ह्या दोन वाती झाल्या की झालंच… बुवांचं कीर्तन का थांबलंय…?’
‘देवांनी बोलावणं धाडलंय… ‘
‘बुवाsss’ आजींनी वर बघितलं तर बुवा हातात हार आणि कपाळावर नाम काढायची तार घेऊन नतमस्तक उभे होते…
‘आजी, चला…’
एव्हाना वातींची जुडी झाली होती.. कृष्णार्पण .. म्हणत आजींनी ती कनवटीला लावली… चष्म्याच्या भिंगातून बारीक डोळ्याने सगळं न्याहाळत बोलल्या, ‘देवाचं बोलावणं … निघते आता…’ का .. कशाला .. कुठे.. कसलाच प्रश्न ना मनात आला आजींच्या ना चेहेऱ्यावर .. ना ओठांवर…
तुकारामांना आलं होतं विमान … तसंच आजींना ही … नशीबवान गो बाय…कृष्णार्पण…’ माझी आजी सुस्कारायची..
खूप मोठी होईपर्यंत कधी कळलंच नाही… नक्की गोष्टीत काय घडलं आणि का घडलं…?
दरम्यान आजीही देवाघरी गेली…
एकदा अशीच गावी गेले होते… गावचं देऊळ आमच्या वाड्याच्या चौकात … देवळात बुवा आजीचीच गोष्ट सांगत होते..
कृष्णार्पण… कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…
मी क्षणात जीवाचा कान करून खांबाला टेकले… एव्हढ्या सगळ्यांमध्ये देवांनी पुष्पक आजींसाठीच धाडलं… बुवा बोलत होते… आयुष्याचा प्रत्येक क्षण निरिच्छ पणे जगत आजी कृष्णाला अर्पण करत होत्या… आयुष्य जसं येत होतं तशा सामोऱ्या जात होत्या.. का रे बाबा मीच.. म्हणून विचारत नव्हत्या… मिळाल्याची ना असोशी होती .. ना न मिळाल्याची खंत… इतकं की देवाचं बोलावणंही कुठल्याही प्रश्नाशिवाय मान्य झालं…
कृष्णार्पण… श्वासातला श्वास तीच नेणिव… जाणिवेच्याही पलीकडची… कालानुगतिक… अव्याहत… मी … माझं.. मला… कुठं मागं सुटलं आणि कधी .. तेही ना ठावे…
तो नेमून देत होता ते करणं … आणि केल्यावर त्यालाच अर्पण करणं… सहजी… देवाला पोचतं ते हे … असून नसणं… तू देतोयस ते मान्य .. आणि तुझ्यातच विलीन करायचं तेही मान्य …
बुवा बोलत होते…

कित्येक वर्षांनी हे उत्तर मिळणार होतं … सहजी…
अट्टाहासाने शोध न घेताही आत आत झिरपत होतं…
गोष्ट ना आजीची राहिली .. ना तिच्यासाठी आलेल्या पुष्पक विमानाची…
झिरपत गेलं … अणुरेणूत …कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…
जे करतो त्याचं श्रेय मला हवं… मला हवं…
कशाला ग बाई..
म्हण कृष्णार्पण आणि हो मोकळी…
अंतर्बाह्य रिकामी…
श्रेय साचेल तीळातीळाननं… अहंभाव वाढेल मणामणानं…
देव आहे की नाही … हा भाग सोड.. तू तर आहेस ना…
मग करत रहा… आणि अवकाशात रिती होत रहा… रिती होत रहा … रिती होत रहा…
कृष्णार्पण … कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…

Neelkanti Patekar™ &©
Oct 25th 2020.
16.34 pm

कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…

गोष्ट कधीची ते कुणी कधी नव्हतं सांगितलं … पण लहानपणच्या आजीच्या गोष्टीतली ही खूप आवडती गोष्ट… सांगायला आजीला आवडायची आणि ऐकायला आम्हाला… आजी कुठलीही असो… पण ही संवय असायचीच.. काहीही आपलं कृष्णार्पण म्हणायचं.. जेवण झालं की.. एखादं काम यशस्वी झालं की… अगदी दारावर कुणी आलं आणि भिक्षा… माधुकरी… दिली तरीही कृष्णार्पण.. असं का?? म्हटलं तर फक्त हसून द्यायचं..
आणि गोष्ट तशी साधीच होती…
एक कीर्तनकार देवळात कीर्तन करायचा तेव्हा देवळातल्या गर्दीत एक म्हातारी एका कोपऱ्यात वाती वळत कीर्तन ऐकायची.. एक वात करून बाजूला ठेवली की पुटपुटायची ओठातल्या ओठात… कृष्णार्पण… कुणाच्या काय.. तिच्याही नकळत घडायचं हे… कीर्तन संपलं की देवाला नमस्कार करायचा, बुवांच्या पाया पडायचं आणि आपलं सामान गुंडाळून घरी परतायचं.
दिवसामागून दिवस जात होते, आणि एक दिवस बुवांचं कीर्तन असं काही रंगलं… आजी ऐकता ऐकता मान डोलवत वाती वळत होती… कृष्णार्पण म्हणत होती…
आणि अचानक पुष्पक विमान की हो उतरलं देवळाच्या परिसरात. सगळे अवाक्… कुणासाठी आलं.. बुवांसाठीच असणार.. बुवांनी गाभाऱ्या कडे वळून दंडवत घातलं आणि सगळ्यांचा निरोप घेतल्यासारखं करत पुष्पक विमानाकडे प्रस्थान ठेवलं…
विमानातून उतरलेले दूत शोधत होते कुणाला… बुवांना कळलं .. सगळ्यांना कळलं.. पुष्पक बुवांसाठी नव्हतं आलं…
दूत बसलेल्या म्हाताऱ्याकोताऱ्यांमधून वाट काढत पुढे जात होते.. प्रत्येकाच्या मनात उमललेली , ‘माझ्यासाठी …?’ ही आशा क्षणात मालवत होती… आपण नाही तर कोण??? उत्सुकतेने नजर दूतांचा मागोवा घेत होती…
कोण… ?
‘आज्जी… आजी…’
‘काय रे..? कृष्णार्पण..’ वात जुडीत ठेवत आजी विचारत्या झाल्या..
‘तुम्हाला न्यायला आलोय…’
‘थांब रे बाबा.. ह्या दोन वाती झाल्या की झालंच… बुवांचं कीर्तन का थांबलंय…?’
‘देवांनी बोलावणं धाडलंय… ‘
‘बुवाsss’ आजींनी वर बघितलं तर बुवा हातात हार आणि कपाळावर नाम काढायची तार घेऊन नतमस्तक उभे होते…
‘आजी, चला…’
एव्हाना वातींची जुडी झाली होती.. कृष्णार्पण .. म्हणत आजींनी ती कनवटीला लावली… चष्म्याच्या भिंगातून बारीक डोळ्याने सगळं न्याहाळत बोलल्या, ‘देवाचं बोलावणं … निघते आता…’ का .. कशाला .. कुठे.. कसलाच प्रश्न ना मनात आला आजींच्या ना चेहेऱ्यावर .. ना ओठांवर…
तुकारामांना आलं होतं विमान … तसंच आजींना ही … नशीबवान गो बाय…कृष्णार्पण…’ माझी आजी सुस्कारायची..
खूप मोठी होईपर्यंत कधी कळलंच नाही… नक्की गोष्टीत काय घडलं आणि का घडलं…?
दरम्यान आजीही देवाघरी गेली…
एकदा अशीच गावी गेले होते… गावचं देऊळ आमच्या वाड्याच्या चौकात … देवळात बुवा आजीचीच गोष्ट सांगत होते..
कृष्णार्पण… कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…
मी क्षणात जीवाचा कान करून खांबाला टेकले… एव्हढ्या सगळ्यांमध्ये देवांनी पुष्पक आजींसाठीच धाडलं… बुवा बोलत होते… आयुष्याचा प्रत्येक क्षण निरिच्छ पणे जगत आजी कृष्णाला अर्पण करत होत्या… आयुष्य जसं येत होतं तशा सामोऱ्या जात होत्या.. का रे बाबा मीच.. म्हणून विचारत नव्हत्या… मिळाल्याची ना असोशी होती .. ना न मिळाल्याची खंत… इतकं की देवाचं बोलावणंही कुठल्याही प्रश्नाशिवाय मान्य झालं…
कृष्णार्पण… श्वासातला श्वास तीच नेणिव… जाणिवेच्याही पलीकडची… कालानुगतिक… अव्याहत… मी … माझं.. मला… कुठं मागं सुटलं आणि कधी .. तेही ना ठावे…
तो नेमून देत होता ते करणं … आणि केल्यावर त्यालाच अर्पण करणं… सहजी… देवाला पोचतं ते हे … असून नसणं… तू देतोयस ते मान्य .. आणि तुझ्यातच विलीन करायचं तेही मान्य …
बुवा बोलत होते…

कित्येक वर्षांनी हे उत्तर मिळणार होतं … सहजी…
अट्टाहासाने शोध न घेताही आत आत झिरपत होतं…
गोष्ट ना आजीची राहिली .. ना तिच्यासाठी आलेल्या पुष्पक विमानाची…
झिरपत गेलं … अणुरेणूत …कृष्णार्पण… कृष्णार्पण… कृष्णार्पण…
जे करतो त्याचं श्रेय मला हवं… मला हवं…
कशाला ग बाई..
म्हण कृष्णार्पण आणि हो मोकळी…
अंतर्बाह्य रिकामी…
श्रेय साचेल तीळातीळाननं… अहंभाव वाढेल मणामणानं…
देव आहे की नाही … हा भाग सोड.. तू तर आहेस ना…
मग करत रहा… आणि अवकाशात रिती होत रहा… रिती होत रहा … रिती होत रहा…
कृष्णार्पण … कृष्णार्पण … कृष्णार्पण…

Neelkanti Patekar™ &©
Oct 25th 2020.
16.34 pm